Hiện tại mùa mưa đã chính thức bắt đầu ở Tây Nguyên. Thời kỳ này nhà nông đang quan tâm vấn đề chăm sóc vườn cà phê như thế nào để đạt hiệu quả tốt nhất. Dưới đây là 2 vấn đề cần được quan tâm trong chăm sóc cà phê đầu mùa mưa.
1. Phân bón
Đầu mùa mưa là thời điểm quan trọng để cung cấp dinh dưỡng cho cây cà phê. Sau mùa khô hạn dài và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển quả. Bón phân đúng loại, đúng lượng và đúng kỹ thuật sẽ giúp cây phục hồi nhanh chóng, ra cành dự trữ khỏe mạnh và tăng khả năng phát triển quả.
Loại phân:
Phân hữu cơ: Đây là loại phân nền tảng rất quan trọng, giúp cải tạo đất, tăng độ phì nhiêu và cung cấp dinh dưỡng từ từ cho cây. Uu tiên sử dụng phân chuồng ủ hoai, phân xanh, hoặc các loại phân hữu cơ chế biến công nghiệp/phân nở có hàm lượng hữu cơ cao >60 %.
Phân vô cơ:
- Đạm (N): Cần thiết cho sự phát triển của cành lá sau mùa khô.
- Lân (P): Quan trọng cho sự phục hồi và phát triển của bộ rễ, đặc biệt sau giai đoạn khô hạn cây có thể bị tổn thương rễ.
- Kali (K): Giúp tăng cường sức đề kháng của cây, chống chịu sâu bệnh và thời tiết bất lợi.
- Trung vi lượng: Bổ sung các chất trung vi lượng như Canxi (Ca), Magie (Mg), Silic (Si), Bo (B), Kẽm (Zn)… giúp cây phát triển cân đối và tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng.
Lượng phân:
Lượng phân bón cụ thể sẽ phụ thuộc vào độ tuổi của cây, năng suất vụ trước, năng suất dự kiến vụ năm nay, loại đất và tình trạng sinh trưởng của cây.
- Phân hữu cơ: 5 – 10 kg/gốc (bón định kỳ hàng năm); hoặc phân nở từ 1 – 2 kg/gốc.
- Phân NPK: Khoảng 0.5 – 1.0 kg/gốc/lần bón. Tỷ lệ NPK có thể là 16-16-8, 20-15-10; 15-12-7; 20-10-10, hoặc các tỷ lệ cân đối khác phù hợp với giai đoạn phục hồi và sinh trưởng cành lá. Có thể chia lượng phân trên bón thành 2 lần cách nhau khoảng 15 – 20 ngày để tăng hiệu quả sử dụng phân bón, cây cà phê hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.
- Phân trung vi lượng: Các loại phân chứa Ca, Mg, Zn, B. Lượng sử dụng theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Kỹ thuật bón phân:
Bón gốc:
- Đào rãnh theo tán cây , sâu 10-15cm, rải đều phân và lấp đất lại.
- Bón kết hợp: Có thể kết hợp bón phân hữu cơ và vô cơ cùng một lúc hoặc bón xen kẽ. Nên bón phân hữu cơ trước hoặc cùng với đợt bón phân đầu mùa mưa.
- Tưới nước sau khi bón: Sau khi bón nếu đất không đủ ẩm thì tưới nước giúp phân hòa tan và cây dễ dàng hấp thụ dinh dưỡng.
- Không bón đón mưa
-
Bón lá (phun qua lá):
- Sử dụng các loại phân bón lá có chứa trung vi lượng hoặc các chất kích thích sinh trưởng.
- Phun đều lên mặt trên và mặt dưới của lá vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, tránh phun khi trời nắng gắt hoặc mưa.
- Tuân thủ đúng liều lượng và nồng độ khuyến cáo của nhà sản xuất.
2. Phòng trừ sâu bệnh hại đầu mùa mưa
Đầu mùa mưa, độ ẩm cao có thể tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loại sâu bệnh hại cà phê. Việc phòng trừ sớm và hiệu quả là rất quan trọng để bảo vệ cây.
Các đối tượng sâu bệnh hại thường gặp đầu mùa mưa
- Rệp sáp: Rệp sáp gây hại trên rễ, cành, lá và quả non, làm cây suy yếu, vàng lá, rụng quả.
- Bệnh thán thư (khô cành, khô quả): Bệnh gây hại trên lá, cành và quả, đặc biệt trong điều kiện ẩm ướt.
- Các loại nấm bệnh gây hại rễ: Fusarium, tuyến trùng… gây bệnh thối rễ, làm cây héo úa và chết.
Biện pháp phòng trừ:
Biện pháp canh tác:
- Tạo tán thông thoáng: Tỉa cành tạo tán hợp lý để vườn cây thông thoáng, giảm độ ẩm và hạn chế sự lây lan của sâu bệnh; định hình hệ cành dự trữ cho năng suất vụ sau.
- Vệ sinh vườn: Thu gom và tiêu hủy các cành, lá, quả bị bệnh để loại bỏ nguồn lây nhiễm.
- Quản lý cỏ dại: Cắt tỉa cỏ dại thường xuyên để vườn thông thoáng và giảm nơi trú ẩn của sâu bệnh.
Biện pháp sinh học:
- Sử dụng các loại thuốc trừ sâu sinh học có nguồn gốc từ vi sinh vật, nấm đối kháng…
- Khuyến khích sự phát triển của các loài thiên địch như kiến vàng, bọ rùa…
Biện pháp hóa học:
- Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật sự cần thiết và tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”. (đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách)
- Ưu tiên sử dụng các loại thuốc có tác động chọn lọc, ít ảnh hưởng đến môi trường và thiên địch. (các loại thuốc trong danh mục cho phép của Bộ NN và MT đối với cây cà phê)
- Luân phiên các loại thuốc để tránh tình trạng kháng thuốc của sâu bệnh.
- Một số loại thuốc tham khảo (cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng):
- Rệp sáp: Actara, Confidor, Movento…
- Bệnh thán thư: Antracol, Mancozeb, Carbendazim…
- Bệnh thối rễ: Aliette, Ridomil Gold, Confidor… (tưới vào gốc khi phát hiện bệnh).
Thăm vườn thường xuyên:
Theo dõi và phát hiện sớm các dấu hiệu của sâu bệnh để có biện pháp xử lý kịp thời.
3. Lưu ý quan trọng
- Thời tiết đầu mùa mưa ở Tây Nguyên có thể thay đổi thất thường. Nhà nông cần theo dõi dự báo thời tiết ở khu vực canh tác để có kế hoạch chăm sóc phù hợp, đặc biệt là lịch bón phân.
- Việc bón phân và phòng trừ sâu bệnh cần được thực hiện đồng bộ. Kết hợp với các biện pháp canh tác khác để đạt hiệu quả tốt nhất.